دکمه موبایل منو

معاونــت توسعــه و مشــارکــت‌های مردمی

معاونت توسعه مشارکت‌های مردمی به عنوان متولی برقراری ارتباط بین نیکوکاران و نیازمندان جامعه با رعایت اصول حفظ عزت نفس و کرامت محرومان، تحقق نیت خیر هموطنان نیکوکار را برای یاری‌رسانی به افراد نیازمند عملی می‌سازد.
این معاونت با فراهم کردن زمینه‌های اجرایی لازم براساس امکانات بالقوه و بالفعل در سطح جامعه و در قالب طرح‌ها و کمپین‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی متعدد و همچنین همکاری و ارتباط و تعامل با مؤسسات خیریه و تشکل‌های نیکوکاری مردمی در صدد ترویج و احیاء فرهنگ احسان و نیکوکاری و اکرام ایتام و نشر سنت‌های حسنه اسلامی و جذب هر چه بیشتر مشارکت مادی و معنوی ایرانیان عزیز و خیراندیش در کاهش آلام جامعه مددجویی کشور است.
بی‌تردید رسیدگی به امور محرومان و نیازمندان و کاستن از گرفتاری‌ها و مشکلات آنان در کشور ما که همواره در نمایش مسئولیت اجتماعی پیشرو بوده است تنها با همیاری و همدلی مردم نیک‌اندیش کشورمان محقق خواهد شد.
  • افزایش روحیه مسئولیت‌پذیری در قشرهای مختلف جامعه؛
  • گسترش فرهنگ اخلاق‌مداری؛
  • گسترش فرهنگ دستگیری از نیازمندان؛
  • استفاده از ظرفیت‌های مردمی جهت اشاعه فرهنگ نوع‌دوستی؛
  • افزایش سرمایه اجتماعی در جامعه ایرانی.
  • تلاش مستمر برای مردمی شدن حمایت‌های مادی و معنوی از محرومان با حفظ کرامت و عزت نفس آنان؛
  • گسترش و تعمیق فرهنگ احسان، انفاق، نیکوکاری و نشر سنت‌های حسنه اسلامی؛
  • ایجاد تعامل حداکثری با مؤسسات خیریه و تشکل‌های مردم‌نهاد نیکوکاری و تکریم فعالان.
  • بررسی، تهیه و تنظیم طرح‌ها و برنامه‌های مؤثر جهت توسعه و افزایش سطح مشارکت مردم و مؤسسات غیردولتی خیریه و عام‌المنفعه داخل و خارج کشور در اجرای مأموریت‌ها، تحقق اهداف، انجام فعالیت‌ها و ارائه خدمات موضوع رسالت و مأموریت کمیته امداد امام(ره)؛
  • بررسی و تهیه الگوها، طرح‌ها و روندهای مؤثر و تنظیم برنامه‌های مربوط به شکل‌گیری، تقویت و توسعه شبکه مشارکت و همکاری مؤسسات مردمی و غیر دولتی در داخل و خارج از کشور با کمیته امداد امام(ره) در جهت اجرای شایسته و مؤثر مأموریت‌ها و تحقق اهداف آن بر اساس جهت‌گیری‌ها و راهبردهای کمیته امداد امام(ره) و معرفی و ترویج در جامعه به منظور گسترش آنها؛
  • مطالعه و بررسی به منظور دستیابی به شیوه‌های نوین و برتر جلب و ساماندهی مشارکت‌ها و همکاری‌های مردم و تشکل‌های مردمی و مؤسسات غیردولتی و غیرانتفاعی و مؤسسات خیریه و عام‌النفعه در داخل و خارج کشور برای تحقق اهداف و برنامه‌ها، تأمین منابع و خدمات و توسعه همکاری‌ها با کمیته امداد امام(ره)؛
  • مطالعه، بررسی و برنامه‌ریزی جهت توسعه فرهنگ و احیای سنت‌ها و گسترش احکام اسلامی در موضوعات انفاق، زکات، صدقات، اکرام و ... به منظور کمک به رفع احتیاجات و محرومیت جامعه هدف کمیته امداد امام(ره)؛
  • بررسی و تهیه طرح‌ها، برنامه‌ها، راهبردها و راهکارهای جلب و توسعه رضایت آمیز همکاری و همیاری آحاد مردم، گروه‌های مردمی و مؤسسات خیریه و عام‌المنفعه و مؤسسات و نهادهای غیردولتی داخل و خارج کشور و توسعه اعتماد آنها نسبت به کمیته امداد امام(ره) در جهت تحقق اهداف و توسعه خدمات به جامعه هدف؛
  • بررسی و مطالعه به منظور دستیابی و طراحی شیوه‌ها و سازکارهای مناسب و تهیه برنامه‌های کارآمد جمع‌آوری کمک‌های مردمی، هدایا، نذورات، صدقات، زکات و اکرام آنها و تلاش در جهت افزایش منابع حاصل از آن برای کمیته امداد امام(ره)؛
  • برنامه‌ریزی جهت انجام اقدامات فرهنگی، تبلیغی، اطلاع‌یابی و اطلاع‌رسانی مربوط به زمینه‌ها، برنامه‌ها، فعالیت‌ها و نتایج جلب مشارکت‌های مردمی و نظارت بر امور مربوط در واحدهای کمیته امداد امام(ره) با هماهنگی و همکاری واحدهای ذی‌ربط و با تأکید بر آثار و تأثیر جدی آن بر توسعه اعتماد عمومی به کمیته امداد امام(ره)؛
  • مطالعه، بررسی و برنامه‌ریزی جهت احیاء و ترویج امر واجب زکات؛
  • بررسی و برنامه‌ریزی به منظور شناسایی خیرین داخل و خارج از کشور و بهره‌گیری از نیات، باورها، علایق خیرخواهانه و توان و امکانات آنها در جهت توسعه و تحقق خدمات و اهداف کمیته امداد امام(ره)؛
  • بررسی، برنامه‌ریزی و الگوسازی جهت نظام‌مند ساختن و توسعه و بهکرد ارتباطات سازمانی و فراسازمانی، محافل، شبکه‌های ارتباطی و حمایتی مردمی و تشکل‌های غیردولتی در حوزه مشارکت‌های مردمی کمیته امداد امام(ره)؛
  • نمایندگی کمیته امداد امام(ره) در مجامع، شوراها، هیأت‌ها، مؤسسات، نهادهای مردمی و تشکل‌های خیریه و توسعه تعامل و استمرار همکاری با آنها؛
  • بررسی، مطالعه و برنامه‌ریزی در خصوص ملزومات و تجهیزات مورد نیاز مشارکت‌های مردمی با بهره‌گیری از جدیدترین شیوه‌های علمی و صنعتی در جهت ارتقای کیفیت و بهره‌وری نیروی انسانی و کارآیی و کارآمدی اقدامات مربوط؛
  • بررسی و تعیین نیازهای آموزشی، پژوهشی، بودجه‌ای، تشکیلاتی، آماری، فناوری، ملزومات اداری و موارد مشابه و اعلام به حوزه‌های ذیربط؛
طرح‌های مشارکتی کمیته امداد امام(ره) طی سال‌های اخیر با هدف جلب همکاری، همیاری و همدلی ایرانیان نیکوکار برای کاهش آلام جامعه مددجویی در موضوعات مختلف اجرایی گردیده است. بی‌شک موفقیت طرح‌های مذکور مرهون نیات خیرخواهانه و گامهای بزرگ شما هموطنان عزیز بوده است.

 

استفاده از ظرفیت‌های مردمی در ارائه کمک‌های خرد و توجه به بهره‌گیری از قطرات انبوه و کمک‌های مردمی جهت رفع مشکلات نیازمندان جامعه از مهمترین عوامل اجرای طرح جمع‌آوری صدقات در کمیته امداد امام (ره) است
این سازمان با عنایت به رسالت و مأموریت‌های خود و در راستای ایجاد یگانگی و روح تعاون و همکاری درمیان مردم با هدف کاهش شکاف های طبقاتی و نشر و ترویج سنت های حسنه اسلامی اقدام به استفاده از ظرفیت-های خیرین و نیکوکاران و سایر اقشار جامعه جهت اجرای طرح صدقات در قالب های مختلفی چون صدقه تمام، صدقه بر سلامتی امام زمان (عج)، زکات مستحبی، رد مظالم و ... با هدف رفع محرومیت های جامعه نموده است.
در این طرح با نصب یا توزیع صندوق های صدقات بزرگ، متوسط و کوچک، نسبت به ایجاد مسیری مطمئن و در دسترس برای جمع آوری صدقات و نذورات مردمی و هدایت آن به اقشار فقیر و نیازمند جامعه با توجه به اعتقادات مردم به این سنت حسنه و جلوگیری از گسترش تکدی گری از سوی افراد غیر واجد شرایط اقدام می‌گردد. انواع صند.ق های صدقات شامل صندوق بزرگ، متوسط، کوچک، پلاستیکی، فرودگاهی، آکواریومی، مقوایی، پلاستیکی، چوبی، ATM و الکترونیکی است.
صدقه برای سلامتی امام زمان (عج) از سال ۱۳۹۰ به شکل گسترده انجام می شود و در طول سال به ویژه در ایام شعبانیه و میلاد یگانه منجی عالم بشریت حضرت مهدی موعود (عج) با همکاری مساجد، هیئات مذهبی و مراکز برگزار کننده جشن میلاد آن حضرت انجام می پذیرد و درآمد حاصله، صرف ذبح قربانی و توزیع بین نیازمندان آن محل و همچنین اعزام نیازمندان و مریدان آن حضرت به مسجد جمکران، قم و مشهد مقدس می‌گردد.
در سرفصل رد مظالم اگر مالی از دیگران در بین اموال انسان باقی بماند و صاحب آن و یا محل و مکان او به هیچ وجه معلوم نباشد به گونه ای که رساندن به صاحب مال برای او میسر نبوده و از پیدا کردن او نیز مأیوس شده باشد، باید آنرا از طرف صاحبش صدقه بدهد. همچنین اگر انسان در معاملات و داد و ستدها کم و زیاد کرده و در اثر مرور زمان صاحبان آنها را فراموش کرده است و شناخت آنان برای او میسر نیست، باید عوض آنها را از طرف صاحبانشان صدقه بدهد.
همچنین زکات مستحبی در اصطلاح صدقه ای است که با حدود، ضوابط، و مجاری مصرفی بر اقلام خاص تعلق می گیرد و مشمول تمام احکام زکات واجب می شود. (به نقل از کتاب جواهر الکلام،ج ۱۵ ص ۳۰۲)
صندوق های صدقه در سه اندازه بزرگ، متوسط و کوچک به تناسب در معابر، اماکن و بین مشترکین نصب یا توزیع می گردد. صندوق های بزرگ در نقاط شناسایی شده، قابل دسترس عموم و با شکل و آرایش چیدمانی خاص که در سراسرکشور دارای وضعیت واحدی است، به مرور از سال ۱۳۶۴ تاکنون به اقتضای نیاز و باتوجه به مبلمان شهری در تمامی نقاط شهری و روستایی در دسترس همه خیرین قرار گرفته است. این صندق ها دارای کیسه ای پلمپ شده است که امدادگران موظفند کیسه را در درون صندوق نصب و حداقل ماهی یکبار نسبت به تخلیه آن اقدام نمایند. صندوق های متوسط در اماکن اداری، تجاری و سازمان ها توزیع می گردد و به صورت ماهانه تخلیه می گردد. صندوق های کوچک در بین خیرین و مشترکین برای استفاده در منازل مسکونی با درخواست خیرین پس از تکمیل فرم اشتراک توسط مسئول امور خیرین توزیع در دوره های یک ماهه، دو ماهه و سه ماهه تخلیه می گردد. با توجه به ضرورت رعایت حدود شرعی در هزینه کرد صدقات و تسهیم درآمد صدقات در تأمین نیازهای معیشتی، هزینه های درمانی، کمک هزینه های فرهنگی، تأمین جهیزیه و ساخت و تعمیر مسکن خانواده های نیازمند، همه ساله اصل درآمد در سرفصل های فوق در جهت حل مشکلات خانواده ها تقسیم می گردد.

طرح " اکرام ایتام " از نیمه دوم سال ۷۸ در قالب حمایت از کودکان یتیم آغاز شده و در حال حاضر علاوه بر رویکرد نخستین، به مواردی چون حمایت از بیماران، دانشجویان، دانش‌آموزان، سالمندان، زنان سرپرست خانواده و مواردی از این قبیل نیز تسری یافته است.

توجه به نیازمندی‌های خانواده‌ها و امور ایتام، در دین مبین اسلام از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پر واضح است که توجه به مسایل و مشکلات اجتماعی، زمینه تعالی انسان‌ها و رستگاری حقیقی آنها را فراهم خواهد ساخت. کمیته امداد امام(ره) در راستای سیاست‌های جذب مشارکت حامیان و خیرین، بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های موجود آنان و ترسیم چشم‌اندازی درخشان جهت حل مشکلات و نیازهای اساسی خانواده‌های نیازمند به صورت خاص و همچنین امور ایتام را مورد توجه قرار داده است.

اکرام در لغت به معنای نکوداشتن و اکرام ایتام به معنی احسان و نیکی کردن به یتیمان با هدف حفظ عزت نفس و کرامت انسانی آنهاست. براساس این طرح، افراد خیر با پذیرفتن و تقبل حمایت مالی یک یا چند یتیم در طی سال نسبت به رفع مشکلات مادی و معنوی ایشان در قالب کمک به یتیم خاص، کمک به خانواده خاص، کمک به دانش‌آموز خاص، کمک به دانشجوی خاص، کمک به سالمند خاص، کمک به زن سرپرست خاص و ... اقدام می‌نمایند. 

افراد حقیقی یا حقوقی که در این طرح «حامی» نامیده می‌شوند با مراجعه به کمیته امداد امام(ره) و تکمیل فرم اعلام همکاری، آمادگی خود را جهت تحت حمایت گرفتن یک یا چند یتیم خاص (خانواده، دانش‌آموز، دانشجو، سالمند، بیمار، زن خود سرپرست خاص) اعلام می‌نمایند. مدت حمایت حداقل یک سال بوده که طی آن حامی به صورت ماهیانه مبلغ تعهدی خود را به شماره حساب کمیته امداد محل سکونت یتیم با شناسه واریز مخصوص یتیم واریز می‌نماید. حامیان می‌توانند با هماهنگی کمیته امداد امام از محل سکونت ایتام مورد نظر بازدید کرده و نسبت به رفع دیگر مشکلات ایشان نیز اقدام نمایند. بدیهی است گزارش‌های دوره‌ای مربوط به نحوه و میزان وجوه واریزی توسط حامیان جهت اطلاع ایشان ارسال می‌گردد.

وجوه واریزی توسط حامیان فقط جهت ایتام انتخاب شده و با توجه به نیات حامیان هزینه شده و چنانچه علاوه بر مبلغ تعهد ماهیانه حامیان گرامی مبلغ بیشتری به حساب کمیته امداد امام(ره) یا ایتام واریز نمایند، با لحاظ نمودن نظر حامیان هزینه خواهد شد.

از جمله مزایای این طرح، انتخاب چهره به چهره کودکان نیازمند توسط خیرین و حامیان و واریز مستقیم کمک‌های نقدی خیرین به حساب آنان است. همچنین حمایت‌ها و کمک‌های حامیان مبتنی بر نیازهای مددجو از جمله معیشت، تحصیلی، درمانی تعریف می‌شود. تاکنون بیش از ۱ میلیون حامی از سراسر کشور سرپرستی کودکان یتیم تحت پوشش کمیته امداد امام(ره) را برعهده گرفته و سایه مهربانی خود را بر سر آنان گسترانیده‌اند.

 

 

ورود به سامانه ثبت حامی

در کنار فرزندانی که دست تقدیر گل وجود پدر را از باغ زندگی‌شان چیده است، چشمانی منتظر و قلب‌های آکنده از درد و تألم نیز هستند که بازی زمانه، به گونه‌ای دیگر سایه وجود پدری مهربان و فداکار را از زندگی‌شان دور ساخته و پدر خانواده علی‌رغم میل باطنی‌اش به دلیل کهولت، بیماری و از کار افتادگی و یا علل دیگر، توان اداره زندگی را ندارد. این قشر، خانواده‌های نیازمندی هستند که به دلایل پیش گفته زیر بار مشکلات و تنگناهای زندگی روزمره کمر خم کرده‌اند. مهربانی و محبت هموطنان نیک‌اندیش کشورمان از ۶ سال قبل عصای دست این پدران ناتوان شده تا بیش از این شرمسار رخسار معصومانه فرزندان‌شان نباشند. هم اکنون یکصد و سی هزار کودک با سرپرست ناتوان در کشورمان زندگی می‌کنند که شاید صدای نیازشان مانند صدای یتیمان به گوش ما نرسد اما رفع فقر و مظلومیت از چهره این کودکان و دستگیری از والدین این امیدهای آینده کشور، می‌تواند بنیان‌های یک خانواده را مستحکم و نسلی موفق و با انگیزه تحویل جامعه دهد.
در طرح " محسنین " ایرانیان خیراندیش و اقشار مختلف مردم می‌توانند با انتخاب خانواده مورد نظر خود، ماهیانه با واریز حداقل مبلغ ۵۰۰ هزار ریال حدیث جوانمردی و عطوفت را ساری و جاری سازند.
افراد حقیقی یا حقوقی که در این طرح «حامی» نامیده می‌شوند با مراجعه به کمیته امداد امام و تکمیل فرم اعلام همکاری، آمادگی خود را جهت تحت حمایت گرفتن یک یا چند کودک مشمول طرح " محسنین " اعلام می‌نمایند. مدت حمایت حداقل یک سال بوده که طی آن حامی به صورت ماهیانه مبلغ تعهدی خود را به شماره حساب کمیته امداد محل سکونت کودک با شناسه واریز مخصوص واریز می‌نماید. بدیهی است گزارش‌های دوره‌ای مربوط به نحوه و میزان وجوه واریزی توسط حامیان جهت اطلاع ایشان ارسال می‌گردد.
وجوه واریزی توسط حامیان فقط برای کودکان تحت حمایت خود حامیان و با توجه به نیات خیرین هزینه شده و چنانچه علاوه بر مبلغ تعهد ماهیانه حامیان گرامی مبلغ بیشتری به حساب امداد یا فرد واریز نمایند، با لحاظ نمودن نظر حامیان هزینه خواهد شد.
یادمان باشد بخشنده بودن بیش از آنکه توان مالی بخواد، قلبی بزرگ می‌خواهد ...

ورود به سامانه ثبت حامی

" طرح #همسفره " را در راستای تأمین زنجیره غذایی کودکان زیر ۶ سال در معرض سوء تغذیه که توسط «وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» شناسایی شده و به این سازمان معرفی کرده، ایجاد شده است که بر اساس آن ایرانیان سخاوتمند و اقشار مختلف می‌توانند با مشارکت در تأمین غذایی این کودکان، گامی جدی و پایدار در راستای کاهش اثرات مخرب سوء تغذیه به ویژه در مناطق کم‌برخوردار و مناطق مرزی که با سختی گذران زندگی می‌کنند بردارند.
امید است با حمایت‌های خیرین نیکدل، هر چه سریع‌تر تمام کودکانی که به دلیل ناتوانی مالی خانواده دچار سوءتغذیه هستند تحت پوشش قرار گرفته و دست در دست هم با ریشه‌کن نمودن این نارسایی بنیادین در جامعه از بروز فاجعه‌ای عظیم برای نسل‌های آینده جلوگیری کنیم.
با توجه به بررسی‌های صورت گرفته، سبد غذایی ماهانه برای هر فرد معادل ۷۰ هزار تومان است که از سه طریق قابل پرداخت است:
الف) پرداخت نقدی: در این روش فرد خیر می‌تواند مبلغی را به میل خود انتخاب و به صورت یک‌باره یا ماهیانه پرداخت نماید. وجوه در حساب مشخصی که برای این طرح در نظر گرفته شده است، جمع‌آوری می‌شود و در پایان هر ماه میان کودکانی که مورد حمایت مستقیم قرار نگرفته‌اند، توزیع می‌شود.
ب) پرداخت سبدی: در این روش با آگاهی از اینکه نیاز هر کودک در ماه یک «سبد غذایی» است، فرد خیر می‌تواند تعداد سبدهایی را که توانایی پرداخت آن را دارد انتخاب و به‌صورت یک‌باره یا ماهیانه، وجه معادل آن را واریز نماید. باقی مراحل مشابه روش قبلی است.
پرداخت بر اساس منطقه جغرافیایی: در این روش فرد خیر قادر خواهد بود با استفاده از نقشه جغرافیایی، منطقه مورد نظر خود را انتخاب و از فهرست موجود، شهرهایی را که این طرح در آن‌ها در حال اجراست، مشاهده کند و در صورت تمایل، تعدادی از سبدهای خالی کودکان آن منطقه را برای پرداخت یک‌باره یا ماهیانه تقبل و به‌صورت مستقیم به حساب آنان واریز نماید.

همسفره

کمپین "شوق زیارت" با شعار "یاریگر کسانی باشیم که در حسرت زیارت مانده‌اند" بستر مناسبی برای رساندن کمک‌های مردمی به نیازمندانی است که در حسرت زیارت مانده‌اند.
با راه‌اندازی این کمپین نیازمندان تحت پوشش کمیته امداد که تاکنون به اماکن زیارتی مشرف نشده‌اند، در طول سال شناسایی و ساماندهی می‌شوند تا با مساعدت خیران و نیکوکاران و عموم ایرانیان نیک‌اندیش، زمینه سفر آنان فراهم شود.
اعتبارات اجرای این طرح از کمک‌های نقدی و غیر نقدی مردم خیر و نیکوکار تأمین می‌شود که بر این اساس هزینه اعزام زائران به مشهد الرضا (ع) برای هر نفر ۳۰۰ هزار تومان و عتبات عالیات ۷۰۰ هزار تومان است و تحت نظارت سازمان حج و زیارت صورت می‌گیرد.
نحوه مشارکت در "شوق زیارت" شامل کمک‌های نقدی و کمک‌های غیر نقدی می‌شود. در بخش کمک‌های نقدی هموطنان عزیز می‌توانند با واریز تمام یا بخشی از هزینه سفر یک یا چند نفر از نیازمندان، در این طرح مشارکت نمایند. کمک های غیر نقدی نیز شامل محل اسکان، پذیرایی و حمل و نقل زائرین است. در بخش "اسکان" صاحبان هتل‌ها، مسافرخانه‌ها و مالکان منازل شخصی در شهرهای زیارتی می‌توانند بخشی از هتل، مسافرخانه و یا محل سکونت خود را در زمان‌های خاص به شوق زیارت اختصاص دهند. در بخش "پذیرایی" نیز صاحبان رستوران‌ها می‌توانند با اختصاص یک یا چند روز از رستوران خود در ماه به میهمانان "شوق زیارت" یا اختصاص عواید یک یا چند روز از فروش خود در ماه در طرح مشارکت نمایند. در بخش "حمل و نقل" نیز دست‌اندرکاران حوزه حمل و نقل می توانند با اختصاص وسیله نقلیه خود به میزان یک یا چند روز در ماه، نحوه مشارکت خود در طرح را تعیین نمایند.

شوق زیارت

رویدادی است که همه ساله در نیمه دوم شهریورماه و در آستانه بازگشایی مدارس، با هدف کمک به ادامه تحصیل دانش‌آموزان نیازمند و گسترش فرهنگ انفاق، احسان و دستگیری از نیازمندان در سراسر کشور برای جمع‌آوری کمک‌ها و هدایای مردمی و سپس توزیع آنها در بین دانش‌آموزان نیازمند در کل کشور اجرا می‌شود.
بر همین اساس امدادگران با هدف به اجابت رساندن حس همدلی بی‌نظیر مردم، مسئولیت به انجام رساندن وظیفه جمع‌آوری و توزیع هر چه سریعتر هدایای مردم نیکوکار را در میان دانش‌آموزان نیازمند به نحوی که همه فرزندان این مرز و بوم در مسیر تعلیم و تربیت قرار گیرند و موجبات رشد و شکوفایی استعدادهای بالقوه نسل نو بیش از پیش فراهم گردد، بر عهده دارند.

رویداد جشن عاطفه‌ها با همکاری سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و وزارت آموزش و پرورش توسط کمیته امداد امام (ره) در سراسر کشور اجرا می‌شود.

رویدادی است که هر ساله در نیمه دوم اسفندماه و در آستانه سال نو، با اهداف عالی نهادینه کردن سنت حسنه احسان و نیکوکاری، بسیج منابع عمومی کشور در تأمین مایحتاج خانواده‌های نیازمند و کمک به تحکیم بنیان خانواده‌های نیازمند با جمع‌آوری هدایا و کمک‌های مردمی و سپس توزیع آنها در میان محرومین جامعه اجرا می‌شود.
ایرانیان نیکوکار در برابر نیازها، مشکلات و گرفتاری‌های هموطنان خود نه تنها احساس بی‌تفاوتی نمی‌کنند، بلکه برخود لازم می‌دانند که در اینگونه موارد به یاری آنها بشتابند. همه ساله در آستانه حلول بهار رسم بر این است که مردم علاوه بر تغییر و تحول در وضع زندگی و ظواهر خود و خانه تکانی و خرید میوه و شیرینی و تهیه لباس و پوشاک نو برای خود و فرزندان، رسیدگی به امور محرومان و مستضعفان که از توانایی مالی لازم برای اینگونه امور را ندارند فراموش نکرده و آنها را در شادی خود شریک می‌کنند.
این رویداد ملی با همکاری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و کمیته امداد با نام «جشن نیکوکاری» برگزار می‌گردد و کمیته امداد پس از جمع‌آوری هدایای مردمی اعم از وجوه نقدی و کالایی اقدام به توزیع آنها در بین محرومان می‌نماید.

زکات در لغت به معنای طهارت و پاکیزگی و معنی دیگر آن تزکیه و اصلاح است و در اصطلاح فقهی، حقی است واجب در مالی که به حد نصاب رسیده باشد و بر ۹ چیز شامل شتر، گاو، گوسفند، گندم، خرما، جو، کشمش، طلا و نقره تعلق می‌گیرد.

این نهاد در راستای احیای سنت و واجب الهی با کسب اجازه از ولی امر مسلمین و مراجع عظام تقلید نسبت به جمع آوری زکوات مردم مسلمان و مؤمن و توزیع آن بین اقشار محروم جامعه اقدام نموده است.

براساس ماده شش و هفت قانون زکات و با توجه به اذن مقام معظم رهبری در پاسخ نامه شماره مورخ ۱۳۸۳/۲/۱۶ نماینده محترم ولی فقیه و رئیس شورای مرکزی زکات با تشکیل شورای مرکزی زکات موافقت و با اذن معظم له اختیار لازم به آن شورا جهت سیاستگذاری و برنامه‌ریزی در امر زکات به این شورا محول شده است. همچنین امور جمع‌آوری و هزینه‌کرد زکات بر اساس توشیح نامه فوق و نامه شماره ۱۳۸۵۷/۱ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۲۵ به کمیته امداد امام (ره) واگذار گردیده است.

شورای مرکزی زکات در اجرای ماده یک قانون زکات از مجموع ۱۱ نفر اشخاص حقیقی و یا نماینده تام-الاختیار آنها تشکیل یافته است که امور مدیریت و ساماندهی و تبلیغات و نظارت بر هزینه‌کرد زکات را هدایت و راهبری خواهد نمود. همچنین به منظور ساماندهی بهتر امور در استان‌ها و شهرستان‌ها نیز شورای تخصصی زکات مسئول پیگیری و اجرای تصمیمات و ساماندهی امور مربوطه است.

اعضای شورای مرکزی زکات عبارتند از :
  • ۱- نماینده ولی فقیه در شورا ( رئیس شورا )
  • ۲- رئیس کمیته امداد امام(ره) (قائم مقام و دبیر شورا)
  • ۳- معاون برنامه ریزی، نظارت راهبردی رئیس جمهور
  • ۴- وزیر کشور
  • ۵- وزیر جهاد کشاورزی
  • ۶- وزیر کار تعاون و رفاه تأمین اجتماعی
  • ۷- وزیر امور اقتصاد و دارایی
  • ۸- رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
  • ۹- رئیس دبیر خانه سیاست گذاری ائمه جمعه سراسر کشور
  • ۱۰- رئیس سازمان تبلیغات اسلامی
  • ۱۱- یک نماینده ازکمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با پیشنهاد کمیسیون و انتخاب مجلس به عنوان ناظر.
وظایف شورای مرکزی زکات :
  • ۱. سیاستگذاری و تعیین خط مشی‌های اساسی برای امور تبلیغی، فرهنگ‌سازی، آموزشی، پژوهشی و زمینه‌سازی به منظور آشنایی مردم در امر زکات؛
  • ۲. سیاستگذاری و تعیین خط مشی‌های اساسی برای جمع‌آوری و مصرف زکات با تعیین و تنظیم ضوابط و معیارهای مربوطه در قالب احکام فقهی و رساله‌های عملیه مراجع مشهور به ویژه رساله عملیه حضرت‌ امام‌خمینی ؛
  • ۳. سیاستگذاری و برنامه‌ریزی جهت تشویق عاملین، مبلّغین، مؤثرین و مؤدیان در امر زکات؛
  • ۴. برنامه‌ریزی جهت ایجاد هماهنگی و مشارکت مؤثر استانداران، فرمانداران، بخشداران، شوراهای اسلامی شهر و روستا و ائمه جمعه و جماعات سراسر کشور و همچنین سایر اعضای شوراهای زکات استان‌ها، شهرستان‌ها و بخش‌ها و عوامل مؤثر به ویژه در جهت سازماندهی و به کارگیری معتمدین روستاها به عنوان عاملین افتخاری در امر زکات؛
  • ۵. ایجاد هماهنگی و نظارت بر برنامه‌ها و اقدامات دستگاه‌ها در محدوده این قانون و همچنین مصوبات شورای مرکزی زکات؛
  • ۶. تصویب بودجه کشوری پیشنهادی دبیرخانه شورای مرکزی زکات جهت ارائه به مراجع ذی‌ربط و نظارت بر نحوه تخصیص اعتبارات و هزینه‌کرد آن در سرفصل‌های مربوطه توسط دبیرخانه شورای مرکزی زکات؛
  • ۷. ایجاد هماهنگی جهت ارزیابی عملکرد سالانه دستگاه‌های عضو و شوراهای استانی؛
  • ۸. ایجاد هماهنگی و بسترهای لازم جهت تعامل با عوامل مؤثر در امر زکات؛
  • ۹. ایجاد بستر لازم برای انتقال تجارب امور زکات از کشورهای اسلامی و تعامل لازم با سازمان بین‌المللی زکات؛
  • ۱۰. ارزیابی و نظارت بر حسن اجرای مصوبات ابلاغی مربوط به وزارتخانه‌ها و ارائه گزارش به شورای مرکزی زکات؛

ماه مبارک رمضان از مهمترین فرصت‌های مسلمین برای ارتقای آمادگی روحی و معنوی و انجام کار خیر و دستگیری از نیازمندان و مستمندان است. به منظور استفاده بهینه از فضای معنوی ماه میهمانی خدا به ویژه دهه اکرام ایتام از پانزدهم ماه مبارک رمضان و همزمان با میلاد امام حسن مجتبی(ع) تا بیست و یکم ماه ضیافت ا... همزمان با شهادت امیرالمومنین حضرت علی (ع) کمیته امداد امام رویداد ملی «جشن رمضان» را طی ایام ماه رمضان در تمامی استان‌ها و براساس ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها و جغرافیای فقر هر استان با هدف آشنایی مردم نیکوکار با وضعیت فقر و نیازمندی هر منطقه و گره‌گشایی از برخی مشکلات محرومان و نیازمندان جامعه با مشارکت و دستگیری توسط مردم عزیز کشورمان در سراسر کشور برگزار می‌نماید. در تهران نیز این رویداد بزرگ با همکاری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و شبکه تهران در سطح گسترده و برای گره‌گشایی از نیازمندان سطح استان با مشارکت و دستگیری همشهریان خیراندیش تهرانی برگزار می‌شود.
مهم‌ترین اموری که در این جشن مردم خیر و نوع‌دوست با آن آشنا می‌شوند، عبارتند از رسیدگی به حال محرومان، آشنایی با فعالیت‌های خودکفایی و اشتغال مددجویان، ارائه خدمات مددکاری و مشاوره، کمک به امر ازدواج و تهیه جهیزیه فرزندان مددجویان، اجرای طرح اکرام و حامی‌یابی برای ایتام و محسنین، کمک به بیماران صعب‌العلاج و اطعام و افطاری محرومین.

بر اساس ماده شش و هفت قانون زکات و با توجه به اذن مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، جمع‌آوری و هزینه‌کرد زکات به کمیته امداد امام(ره) واگذار شده است. از جمله وظایف اصلی کمیته امداد امام(ره) در حوزه زکات سیاستگذاری و تعیین خط مشی‌های اساسی برای امور تبلیغی، فرهنگ‌سازی، آموزشی، پژوهشی و زمینه‌سازی به منظور آشنایی مردم در امر زکات، سیاستگذاری و تعیین خط مشی‌های اساسی برای جمع‌آوری و مصرف زکات با تعیین و تنظیم ضوابط و معیارهای مربوطه در قالب احکام فقهی و رساله‌های عملیه مراجع، سیاستگذاری و برنامه‌ریزی برای تشویق عاملین، مبلّغین، مؤثرین و مؤدیان در امر زکات، برنامه‌ریزی برای ایجاد هماهنگی و مشارکت مؤثر استانداران و سایر مقامات استانی در جهت سازماندهی و به کارگیری معتمدین روستاها به عنوان عاملین افتخاری در امر زکات و ارزیابی و نظارت بر حسن اجرای مصوبات حوزه زکات است.
کمیته امداد امام(ره) هر ساله در آستانه عید سعید فطر با توجه به وظیفه حاکمیتی خود در جمع‌آوری و هزینه‌کرد زکات، با حضور در میعادگاه‌های برگزاری نماز عید و اماکن عمومی و همچنین با استفاده از روش‌های نوین پرداخت به جمع‌آوری فطریه و کفارات مردمی می‌پردازد و مبالغ جمع‌آوری شده را با توجه به شناخت کاملی که نسبت به جغرافیای فقر و نیازمندی هر منطقه دارد، در قالب پرداخت مستقیم برای معیشت نیازمندان در همان روز هزینه می‌نماید.

نذر در حقیقت پیمانی است با خداوند تا در نتیجه انجام عمل نیکی که آدمی بر خویش واجب می‌نماید، حق تعالی نیاز او را برآورده سازد. هدفمند نمودن مصرف این نذورات با رویکرد ترویج و احیای سنت‌ها و ارزش های الهی چون نوع‌دوستی و هدایت اعانات به سمت افراد نیازمند جامعه و همچنین جلوگیری از اسراف و هدر رفت آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. در همین راستا کمیته امداد امام(ره) با اجرای این طرح در قالب عناوینی چون نذر، عقیقه، قربانی و اطعام و افطاری در ایام خاصی چون عید سعید قربان، ماه مبارک رمضان و همزمان با مناسبت‌های ویژه، اقدام به جمع‌آوری نذورات و اعانات خیرین و نیکوکاران به منظور توزیع آن بین خانواده‌های نیازمند می‌نماید.
در این طرح کمیته امداد امام(ره) براساس نیات خیر افراد نیکوکار نسبت به دریافت نذورات آنها در قالب نذر، قربانی، عقیقه، اطعام اقدام و بین نیازمندان واقعی توزیع می‌نماید.
درآمد‌های این طرح در امداد جزء وجوه خاصی است که براساس نیت اهدا کنندگان بایستی به مصرف مورد نظر مانند ذبح گوسفند، کمک به عتبات عالیات و ... برسد و برهمین اساس کمیته امداد در اعیاد و مناسبت-های مذهبی اقدام به جمع‌آوری نذورات خیرین نموده و طبق نظر آنها در بین نیازمندان توزیع می‌نماید. بدیهی است اَشکال مختلف نذر از قبیل قربانی، عقیقه، و ... بنا به سفارش صاحب نذر با رعایت اصول شرعی انجام می‌گردد.
در مورد قربانی نیز زائران اعزام شده به سفر حج یا کسانی که نذری مبنی بر ادای قربانی دارند به یکی از روش‌های تحویل قربانی به صورت زنده یا پرداخت وجوه نقدی به هر مبلغ و هر اندازه و یا اهدای گوشت قربانی بعد از ذبح را، به یکی از ستادهای مشارکت‌های مردمی کمیته امداد امام اقدام نموده و بعد از کنترل بهداشتی توسط متخصصین امر و با رعایت اصول بهداشتی با تقسیم و توزیع در بین خانواده‌های نیازمند شناسایی شده توزیع می‌گردد.

  • قربانی در مناسبت‌های خاص مانند روز عید قربان کمیته امداد با برپایی پایگاه‌های جمع‌آوری کمک‌های مردمی اقدام به جمع آوری نذورات و قربانی مردم، دریافت گوسفند زنده، دریافت لاشه گوسفند قربانی شده با همکاری سازمان دامپزشکی کشور جهت تأیید و کنترل سلامت و بهداشت گوشت و گوسفند اهدایی اقدام می‌نماید.

عقیقه نیز قربانی کردن گوسفند و مانند آن برای فرزند است. عقیقه برای فرزند، برای کسی که قادر بر انجام آن باشد، سنت مؤکد است. به همین منظور خانواده‌های صاحب فرزند شده به منظور انجام این عمل و همچنین کمک به خانواده‌های نیازمند اقدام به تحویل دام و یا مبلغ معادل با آن به کمیته امداد امام(ره) نموده وامدادگران کمیته امداد امام(ره) نیز اقدام به توزیع قربانی در بین خانواده‌های نیازمند می‌نمایند.
  • دریافت عقیقه نیز شامل روش‌های دریافت گوسفند زنده، دریافت وجه نقد عقیقه و تهیه گوسفند توسط کمیته امداد و ذبح آن، دریافت لاشه گوسفند قربانی شده با تأیید سازمان دامپزشکی کشور می‌شود.

اطعام یعنی غذا دادن به کسی؛ کمیته امداد امام(ره) هرساله در ماه مبارک رمضان به ویژه در هفته اطعام نیازمندان و اکرام ایتام و در لیالی قدر با مشارکت گسترده مردم خیر و نیکوکار نسبت به اطعام محرومین و نیازمندان اقدام می‌نماید.
  • اطعام و افطاری مستمندان نیز با این روش‌ها اجرا می‌گردد: پرداخت وجه اطعام به کمیته امداد جهت اطعام نیازمندان، تحویل غذای گرم و طبخ شده و توزیع آن درب منزل نیازمندان، دعوت از نیازمندان جهت صرف افطار در تالارها و مراکز مختلف با هماهنگی امداد امام(ره)، تهیه و توزیع مواد اولیه (گوشت، برنج، نخود، لوبیا، عدس و روغن ...)در قالب سبد کالا بین نیازمندان.
نحوه مصرف نیز با توجه به نیات افراد خیر و نوع قربانی، عقیقه و ... بارعایت چارچوب شرعی هزینه خواهد شد.

 

نمودار سازمانی