کمیته امداد امام(ره) از جمله اولین نهادهایی است که پس از گذشت مدت کوتاهی از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در ۱۴ اسفند ۱۳۵۷ توسط رهبر فقید انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(ره) با هدف ساماندهی و رسیدگی به وضعیت معیشت امور محرومان و نیازمندان کشور تأسیس شد.
با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی توجه به رفع مشکلات فراوان اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی طبقات محروم جامعه و پیش بینی برنامه های مورد نیاز برای توانمندسازی و رفع نیازهای اقشار محروم مورد توجه ویژه دولتمردان قرار گرفت به گونه ای که لزوم حمایت و دستگیری از نیازمندان و محرومان جامعه در صدر برنامه‌های نظام تازه تأسیس جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و ۲۲ روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کمیته امداد امام(ره) با صدور حکمی از سوی امام خمینی(ره‌) برای مدت نامحدود و به منظور  حمایت و رسیدگی به محرومان و مستضعفان و خودکفا نمودن آنان‌ تأسیس شد.
آغاز و استمرار فعالیت کمیته امداد امام(ره) با تمرکز بر امدادرسانی و حمایت از افراد و خانواده‌های نیازمند با رعایت کرامت انسانی و عزت نفس آنان، حمایت هدفمند از ایشان و ترویج فرهنگ کار میان افراد و خانواده‌های تحت پوشش، تلاش برای پیشگیری از تولید نظام یافته فقر در کشور، کمک به بهبود فضای کسب و کار و اشتغال پایدار اقشار نیازمند، ارایه خدمات اجتماعی و حمایتی در جهت توانمندسازی نیازمندان شامل توسعه پوشش بیمه اجتماعی، فراگیر نمودن بیمه درمان و ارتقای کم و کیفی خدمات حمایتی پایه اعم از مسکن، آموزش و معیشت نیازمندان، ترویج فرهنگ انفاق و ایثار و نیکوکاری و نشر سنت‌های حسنه اسلامی و در نهایت تلاش مستمر برای مردمی شدن فعالیت‌های مربوط به انجام حمایت‌های مادی و معنوی از محرومان صورت گرفته است.
شیوه اداره کمیته امداد امام(ره) در روزهای آغازین به صورت شورایی بود و یک نفر به عنوان سرپرست، مسئولیت امور اجرایی این نهاد را بر عهده داشت. در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۶۶ و پس از گذشت حدود ۱۰ سال از فعالیت این نهاد انقلابی اولین اساسنامه کمیته امداد امام(ره) به منظور ایجاد تشکیلات مناسب و برنامه‌ریزی و تمشیت بهتر امور تهیه و توسط بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) توشیح گردید و سرلوحه فعالیت امدادگران این نهاد قرار گرفت.
 
 
بسم الله الرحمن الرحیم

اعضای محترم شورای مرکزی کمیته امداد
شما آقایان از انقلابیون اول نهضت اسلامی بوده‌اید، زندان‌ها کشیده‌اید و زجرها دیده‌اید. امیدوارم برای هدف مقدسی که دارید که آن خدمت به محرومین جامعه است توفیق بیشتری داشته باشید. من به شما دعا می‌کنم که در مقابل زحماتی که می‌کشید خداوند پاداش نیکویی به شما دهد. اساسنامه‌ای که تنظیم کرده‌اید انشاءاله موجب رضای خداوند است.
روح الله الموسوی الخمینی


تلاش در تحقق و بررسی و شناخت انواع محرومیت‌های مادی و معنوی افراد و خانواده‌های محروم و اقدام به رفع آنها، پرداخت مستمری به افراد محروم، اعطای وام به خانواده‌های محروم جهت خودکفا شدن، درمان، کمک به تعمیر مسکن، تحصیل، ازدواج و جهیزیه در حد توان، ایجاد بیمارستان، درمانگاه و داروخانه جهت درمان افراد بی بضاعت و تهیه وسایل آموزشی و انجام خدمات فرهنگی و کمک‌های آموزشی از جمله وظایفی بود که طبق اساسنامه، بر عهده کمیته امداد قرار داشت.
در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۸۰ با اذن مقام معظم رهبری بازنگری در اساسنامه کمیته امداد با توجه به تغییر و تحولات روز انجام و پس از توشیح رهبر معظم انقلاب در دستور کار قرار گرفت:

بسمه‌تعالی
جناب آقای عسگراولادی دامت توفیقاته
با اعتماد به جنابعالی و دیگر اشخاص مورد وثوق که این اساسنامه را تهیه کرده‌اند مفاد آن را تأیید می‌کنم. والسلام علیکم و رحمه الله.
سید علی خامنه‌ای

بررسی و ارائه پیشنهاد خط مشی‌ها، سیاست‌های اجرایی، طرح‌ها، برنامه‌ها و روش‌های مناسب برای رفع محرومیت‌های نیازمندان در ابعاد مختلف، حمایت موردی از افراد و خانواده‌های نیازمند در برابر مشکلات ناشی از بروز حوادث و بلایای طبیعی و غیرطبیعی، ارائه خدمات مشاوره و مددکاریو حمایت‌های لازم حقوقی و قضایی به افراد و خانواده‌های نیازمند و تمهیدات لازم به منظور احیای فرهنگ انفاق و ایثار، نشر سنت‌های حسنه اسلامی و جلب و هدایت امکانات و کمک‌های مردمی و دولتی و غیر دولتی جهت حمایت از افراد و خانواده‌های نیازمند نیز به وظایف پیشین کمیته امداد طبق اساسنامه جدید، اضافه گردید.
پس از سید رضا نیری که حدود ۲۷ سال و تا پایان سال ۱۳۸۵ عضو شورای مرکزی و سرپرست کمیته امداد بود، در این سال با حکم مقام معظم رهبری حسین انواری مسئولیت سرپرستی کمیته امداد را بر عهده گرفت و تا ابتدای سال ۱۳۹۴ در این مسئولیت باقی ماند.

در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۹۴ و اصلاح مجدد اساسنامه به شرح زیر توسط مقام معظم رهبری توشیح گردید:
با تقدیر و تشکر از زحمات تهیه کنندگان محترم، اساسنامه ذیل را تأیید می‌نمایم.
انشاءالله ... لازم در عمل به آن صورت گیرد و مأجور باشید عندالله تعالی.
سید علی خامنه‌ای


پس از تأیید اساسنامه جدید، مهندس سید پرویز فتاح به عنوان اولین رئیس کمیته امداد امام (ره) توسط مقام معظم رهبری منصوب گردید.
متن حکم انتصاب رئیس و اعضای جدید هیأت امناء کمیته امداد به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

با توجه به تغییراتی که در اساسنامه کمیته امداد امام (ره) صورت گرفته است؛ حضرات آقایان حجت‌الاسلام حاج شیخ محسن کازرونی، مهندس پرویز فتاح، حسین انواری، حمیدرضا ترقی، سید مرتضی بختیاری، مهندس سید منصور برقعی و خانم دکتر مرضیه وحید دستجردی را به عنوان اعضای هیأت امنا و جناب آقای مهندس پرویز فتاح را به عنوان رئیس کمیته امداد امام (ره) منصوب می‌کنم. رجاء واثق دارم مجموعه فوق و رئیس محترم این نهاد انقلابی با استعانت از پروردگار متعال و بهره‌گیری از تجربیات ارزشمند موجود، در تحقق هدف نورانی این تشکیلات الهی که همانا توانمندسازی و شکوفایی استعدادها و تأمین خوداتکایی نیازمندان و محرومان و تقویت و رشد ایمانی و اعتقادی آنان با ارائه خدمات اجتماعی، حمایتی، فرهنگی و معیشتی می‌باشد، گام‌های اساسی و تکمیلی بردارند. بی‌شک مسئولین سابق کمیته امداد امام (ره) و در رأس آنها جناب آقای عسگراولادی رحمة‌الله‌علیه و در سال‌های اخیر اعضای شورای مرکزی و جناب آقای انواری زحمات با ارزشی را در شکل‌گیری این نهاد مؤثر و موفق در مبارزه با فقر و محرومیت کشیده‌اند که ضمن تقدیر از تلاش‌های مخلصانه آنان، برای همه آنها اجر و پاداش الهی را مسألت دارم. گرچه تکیه اصلی کمیته امداد امام (ره) بر کمک‌های کمّی و کیفی مردم عزیز کشورمان باید باشد، اما ایفای نقش توسط دولت و مجلس و دستگاه قضایی در پشتیبانی‌های همه‌جانبه از این نهاد انقلابی در جهت انجام مأموریت‌های مقدس آن، امری انکارناپذیر است. مزید توفیقات همه آقایان را از خداوند متعال خواستارم.
سید علی خامنه‌ای

در تاریخ ۳۱ تیرماه ۱۳۹۸ حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در حکمی آقای سیّدمرتضی بختیاری را به ریاست کمیته ی امداد امام خمینی ( ره) منصوب کردند.
متن حکم رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای سیّدمرتضی بختیاری دام توفیقه
اکنون که جناب آقای مهندس فتاح به مسئولیت دیگری منصوب شده‌اند، به پیشنهاد هیئت امنای محترم و با آگاهی از صلاحیت‌های دینی و اخلاقی و مدیریتی جنابعالی، شما را به ریاست کمیته‌ی امداد امام خمینی منصوب می‌کنم. توجّه به محورهای مذکور در حکم مدیریت آقای فتاح، توصیه حتمی اینجانب است. تأکید می‌شود که دو محور: توانمندسازی و ایجاد درآمد با ثبات برای خانواده‌های تهیدست و رعایت کرامت و حرمت کمک‌شوندگان را در صدر اقدامات خویش قرار دهید. بهره‌گرفتن از همکاری نیروهای جوان و مؤمن و انقلابی توصیه‌ی مؤکد دیگر اینجانب است.
توفیقات جنابعالی را از خداوند متعال مسألت می‌کنم.
۳۱ تیرماه ۱۳۹۸
سید علی خامنه‌ای

ارائه تسهیلات قرض‌الحسنه به نیازمندان در چهارچوب ضوابط مصوب هیأت امنای کمیته امداد امام (ره) از طریق ایجاد صندوق قرض‌الحسنه با جذب سپرده‌های مردمی، بهره‌گیری از امکانات سایر صندوق‌های قرض‌الحسنه، بهره‌گیری از قرض‌الحسنه و تسهیلات بانک‌ها و مراکز دولتی و استفاده از سایر ظرفیت‌های قانونی، ارائه خدمات فرهنگی به افراد و خانواده‌های نیازمند و ارتقاء باورهای دینی و سبک زندگی اسلامی آنان از طریق فعالیت‌های آموزشی، تربیتی با بهره‌گیری از ظرفیت حوزه‌های علمیه و دیگر مراکز فرهنگی،  ایجاد سازوکار قانونی به منظور هماهنگی و ساماندهی نظارت بر حسن عمل مؤسسات خیریه رسمی مرتبط با فعالیت‌های امداد امام به سرفصل وظایف امداد امام (ره) اضافه گردید.